Betonowe szambo waży od kilku do kilkunastu ton i przyjeżdża na działkę samochodem z dźwigiem. Plastikowy zbiornik tej samej pojemności dwie–trzy osoby przesuną po trawniku. Z tej jednej różnicy – masy – wynika większość zalet i wad obu rozwiązań. Jeśli pytasz, co lepsze, odpowiedź zależy przede wszystkim od gruntu na twojej działce, od tego, co będzie nad zbiornikiem, i od dojazdu.
Jesteśmy producentem zbiorników betonowych, więc nie udajemy bezstronności. Postaramy się jednak opisać obie strony tak, jak opisujemy je klientom przez telefon – łącznie z sytuacjami, w których beton nie będzie najlepszym wyborem.
Krótka odpowiedź: kiedy beton, a kiedy plastik?
Szambo betonowe lepiej sprawdza się na gruntach z wysoką wodą gruntową, pod podjazdem lub w pobliżu miejsc, po których jeżdżą auta, oraz wszędzie tam, gdzie zbiornik ma służyć przez wiele lat bez kombinowania z kotwieniem. Plastikowe bywa rozsądne, gdy na działkę nie da się wjechać ciężkim samochodem, a grunt jest suchy i zbiornik stanie w miejscu bez ruchu pojazdów.
Poniżej rozkładamy to na czynniki pierwsze.
Woda gruntowa – tu różnica jest największa
Pusty zbiornik zakopany w gruncie nasyconym wodą działa jak łódź: woda naciska od spodu i próbuje go wypchnąć ku górze. Zjawisko to nazywa się wyporem i jest najczęstszą przyczyną poważnych awarii lekkich zbiorników.
Ciężki zbiornik betonowy nie jest wypychany przez wodę gruntową nawet wtedy, gdy jest pusty – na przykład tuż po wywozie nieczystości. Jego masa sama przeciwdziała wyporowi. Zbiornik z tworzywa trzeba natomiast zakotwić: przymocować do betonowej płyty w dnie wykopu albo obciążyć w inny sposób przewidziany przez producenta. Jeśli kotwienie zostanie wykonane źle albo pominięte, zbiornik po pierwszych roztopach potrafi się przechylić, wysunąć z gruntu i zerwać przyłącza.
Na budowach widzimy, że inwestorzy często nie wiedzą, jak wysoko sięga woda na ich działce. Wykop robiony w suchym sierpniu nie pokazuje, co będzie w marcu. Jeśli działka leży w dolinie rzeki, na terenie podmokłym albo sąsiedzi mają w piwnicach wodę wiosną, ciężar betonu daje spokój bez dodatkowych zabezpieczeń.
Co dzieje się nad zbiornikiem?
Zbiornik w ziemi musi wytrzymać nacisk gruntu z boków i z góry, a często także ciężar pojazdów. Beton zbrojony stalą przenosi takie obciążenia bez odkształceń, a tworzywo jest na nie znacznie wrażliwsze.
Na małych działkach szambo często ląduje pod podjazdem albo przy miejscu parkingowym. W przypadku zbiornika betonowego rozwiązaniem jest wzmocniona płyta najazdowa – u nas 16 cm zbrojonego betonu – na którą można wjechać samochodem osobowym. Zbiornik plastikowy w takim miejscu wymaga zwykle dodatkowej konstrukcji odciążającej, a i tak producenci tworzyw ostrożnie podchodzą do ruchu pojazdów nad zbiornikiem.
Jest jeszcze jeden ciężki pojazd, o którym mało kto myśli przy zakupie: beczkowóz. Kierowca, który podjeżdża do włazu, nie zawsze wie, gdzie kończy się zbiornik. Przy betonowym szambie z płytą najazdową ryzyko jest małe, przy plastikowym pod trawnikiem – realne.
Trwałość i szczelność na lata
Dobrze wykonany zbiornik betonowy pracuje w gruncie przez dziesięciolecia, a jego szczelność zależy głównie od jakości betonu i sposobu odlewania. Tu właśnie zaczynają się różnice między producentami betonu, nie tylko między betonem a plastikiem.
U nas ściany odlewamy w całości razem z dnem, z betonu własnej produkcji klasy B25 i B30, wibrowanego, z plastyfikatorami i dodatkami hydroizolacyjnymi. Zbrojenie to stal żebrowana 8–12 mm, a z zewnątrz zbiornik dostaje podwójną warstwę preparatu IZOLBET. Każdy zbiornik przechodzi w zakładzie próbę szczelności. Brak łączenia między ścianą a dnem oznacza, że nie ma miejsca, w którym po latach mogłaby pojawić się nieszczelność.
Zbiorniki z tworzywa też są szczelne, o ile nie zostały uszkodzone przy montażu i nie odkształciły się pod naciskiem gruntu. Ich słabym punktem bywają właśnie odkształcenia – zbiornik ściśnięty przez ziemię albo wypchnięty przez wodę może pęknąć przy króćcach czy łączeniach elementów.
Szczelność a obowiązki właściciela szamba
Bez względu na materiał szambo musi być szczelne, bo zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości bez kanalizacji gromadzi nieczystości w szczelnym zbiorniku bezodpływowym. Gmina prowadzi ewidencję takich zbiorników i kontroluje, jak właściciele pozbywają się ścieków.
W praktyce oznacza to, że trzeba mieć umowę z firmą wywozową posiadającą zezwolenie gminy i przechowywać rachunki za wywóz. Przy kontroli porównuje się często ilość wywiezionych nieczystości ze zużyciem wody. Jeśli ze zużycia wynika, że ścieków powinno być dużo więcej, niż wywozisz, pojawiają się pytania – a za niedopełnienie obowiązków grozi grzywna.
Nieszczelny zbiornik działa w obie strony. Ścieki uciekają do gruntu, a przy wysokiej wodzie gruntowej woda wpływa do środka i szambo zapełnia się szybciej niż powinno. Dlatego niezależnie od tego, czy wybierzesz beton, czy plastik, pytaj o próbę szczelności i dokumenty producenta. Szczegóły przepisów potwierdź w swojej gminie, bo mogą się zmieniać.
Gdzie plastik ma przewagę?
Zbiornik z tworzywa wygrywa tam, gdzie liczy się mała waga i łatwy transport. Uczciwie trzeba przyznać, że takich sytuacji jest kilka.
- Działka bez dojazdu dla ciężkiego samochodu – wąska droga, skarpa, ogród za budynkiem bez przejazdu. Plastik można dowieźć zwykłą przyczepą i przenieść ręcznie.
- Montaż w miejscu, do którego nie dosięgnie ramię dźwigu.
- Bardzo suchy, przepuszczalny grunt i zbiornik w miejscu, gdzie nikt nie wjedzie.
- Niewielkie zbiorniki pomocnicze, gdzie masa betonu byłaby przesadą.
Przy plastiku nie potrzebujesz też miejsca na podpory dźwigu. Trzeba jednak doliczyć to, czego zbiornik betonowy nie wymaga: kotwienie, często płytę lub obsypkę stabilizującą i staranniejsze zagęszczanie gruntu dookoła.
Wady szamba betonowego, o których mówimy wprost
Największą wadą betonu jest jego masa – ta sama, która chroni przed wyporem. Kilkutonowy zbiornik wymaga transportu samochodem z dźwigiem HDS i odpowiednich warunków na działce.
Samochód potrzebuje utwardzonego dojazdu i miejsca na podpory blisko wykopu. Na rozmokłym polu, przy świeżo położonej kostce albo za wąską bramą może się nie udać. Wykop musisz przygotować wcześniej według wytycznych, które przekazujemy przy zamówieniu – dźwig posadawia zbiornik w gotowym wykopie, ale go nie kopie.
Koszt dowozu rośnie z odległością. Pomaga transport łączony, czyli dowóz kilku zbiorników do klientów z jednej okolicy tego samego dnia. Jak organizujemy dostawy i jakie warunki musi spełnić działka, opisujemy na stronie dostawa i montaż.
Porównanie w jednej tabeli
| Parametr | Szambo betonowe | Szambo plastikowe |
|---|---|---|
| Masa | Od kilku do kilkunastu ton | Lekkie, do przeniesienia ręcznie |
| Wypór przy wysokiej wodzie gruntowej | Nie jest wypychane nawet puste | Wymaga kotwienia |
| Obciążenie pojazdami | Możliwe z płytą najazdową | Ograniczone, zwykle potrzebna konstrukcja odciążająca |
| Transport | Samochód z dźwigiem HDS, utwardzony dojazd | Zwykły transport, montaż ręczny |
| Montaż | Posadowienie dźwigiem w przygotowanym wykopie | Kotwienie, staranne zagęszczanie obsypki |
| Odporność na odkształcenia | Wysoka, sztywna konstrukcja | Wrażliwe na nacisk gruntu |
Jakie szambo najlepsze dla twojej działki?
Najlepsze szambo to takie, które pasuje do gruntu, miejsca na działce i sposobu użytkowania. Jeśli masz dojazd dla ciężkiego samochodu, beton daje najwięcej spokoju – zwłaszcza przy wodzie gruntowej i pod podjazdem.
Gdy już wiesz, że wybierasz beton, kolejnym krokiem jest pojemność. Pomoże w tym przelicznik z poradnika o doborze pojemności szamba do liczby osób, a o różnicach między wersjami piszemy w tekście szambo jednokomorowe czy dwukomorowe. Wszystkie dostępne modele znajdziesz w kategorii szamba betonowe.



